Πόρισμα καταπέλτης για τα υδρόμετρα στη Ζάκυνθο – Στο τραπέζι η επιστροφή έως 2,6 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους

Μπορεί τα ψηφιακά υδρόμετρα να πλασάρονται σταθερά ως το απόλυτο θαύμα του εκσυγχρονισμού, της πράσινης μετάβασης και της εξοικονόμησης πόρων, αλλά στη Ζάκυνθος κατάφεραν να τα μετατρέψουν σε ένα ακόμη καλοστημένο διοικητικό και λογιστικό ανέκδοτο. Σύμφωνα με την προσωρινή έκθεση επιτόπιας επαλήθευσης της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Προγράμματος «Ιόνια Νησιά», το υποέργο της ΔΕΥΑ Ζακύνθου για τα έξυπνα δίκτυα ύδρευσης συνοδεύεται από 22 «αστοχίες», αλλαγές φυσικού αντικειμένου χωρίς έγκριση, καθώς και μια σειρά από σκοτεινές διαγωνιστικές παρατυπίες που μυρίζουν μπαρουτολάδο.

Το «ζουμί» της υπόθεσης, πέρα από το μπαράζ των διοικητικών παραλείψεων και την απουσία διαφάνειας, είναι ότι οι ελεγκτές προτείνουν ήδη άμεση δημοσιονομική διόρθωση με ανάκτηση κοντά στις 400.000 ευρώ. Και τα χειρότερα είναι μπροστά: αν το έργο δεν καθαρίσει, δεν ολοκληρωθεί πλήρως και δεν καταστεί λειτουργικό έως τα τέλη του 2026, η λυπητερή θα εκτιναχθεί στα ύψη, φέρνοντας την ανάκτηση του συνόλου των δαπανών, δηλαδή ποσού άνω των 2,5 εκατομμυρίων ευρώ. Το κερασάκι στην τούρτα; Η υπόθεση έχει ήδη χτυπήσει την πόρτα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, η οποία το τελευταίο διάστημα σαρώνει τις προμήθειες ψηφιακών υδρομέτρων από δήμους σε ολόκληρη τη χώρα για ενδεχόμενη κατασπατάληση κοινοτικών πόρων.

Το χρονικό αυτού του προαναγγελθέντος φιάσκου, που έφερε στο φως το iEidiseis έχει βαθιές ρίζες. Το επίμαχο υποέργο, με τίτλο «Εγκατάσταση συστημάτων τηλεμετρίας, αυτοματισμών και ηλεκτρονικού συστήματος εντοπισμού και ελέγχου διαρροών στα δίκτυα ύδρευσης της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης-Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) Ζακύνθου», διαθέτει συγχρηματοδοτούμενη δημόσια δαπάνη που αγγίζει τα 2.637.561,16 ευρώ, ενώ το σύνολο των δαπανών που ελέγχθηκαν στο επαληθευμένο φυσικό αντικείμενο ανέρχεται σε 1.560.722,63 ευρώ. Η πράξη, βέβαια, κουβαλάει μια μακρά και περίεργη πορεία: εντάχθηκε αρχικά το 2017 στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ιόνια Νησιά 2014-20» με χρήματα κυρίως από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, πέρασε από διαδοχικές παρατάσεις και τροποποιήσεις το 2021 και το 2023, για να ανακληθεί τελικά στις αρχές του 2024 και να ξαναενταχθεί στο νέο Ε.Π. «Ιόνια Νησιά 2021-2027».

Στα χαρτιά, το έργο έμοιαζε εντυπωσιακό: περιλάμβανε προμήθεια και εγκατάσταση Τοπικών Σταθμών Ελέγχου και Ρύθμισης Πίεσης (ΤΣΕΡΠ) στις εισόδους των Ζωνών Ύδρευσης στην πόλη της Ζακύνθου και του Λαγανά, έναν τηλεμετρικό σταθμό μέτρησης ποιότητας νερού, σύστημα επικοινωνιών, καθώς και την πιλοτική διασύνδεση 7.400 υφιστάμενων υδρομετρητών (5.500 στην πόλη και 1.900 στον Λαγανά). Στην πράξη, όμως, οι «τρύπες» άρχισαν να ανοίγουν από την πρώτη στιγμή. Τον Μάρτιο του 2023, ο πρόεδρος της ΔΕΥΑ Ζακύνθου υπέγραψε ιδιωτικό συμφωνητικό με την ανάδοχο εταιρεία το οποίο… ξέχασε να καταχωρήσει στο ΚΗΜΔΗΣ. Μια παράλειψη που, όπως υπογραμμίζει η έκθεση, προσκρούει ευθέως στις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και του ανταγωνισμού, καθώς το σχέδιο αυτό δεν είχε προβλεφθεί ούτε επισυναφθεί στη διακήρυξη.

Και σαν να μην έφταναν αυτά, το παιχνίδι με τα πρόσωπα στις επιτροπές έδειξε μοναδική ευελιξία: δύο από τα τρία μέλη των επιτροπών διαγωνισμού, παρακολούθησης και παραλαβής ήταν απολύτως τα ίδια. Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά, η ταυτότητα των προσώπων σε διαφορετικά στάδια θολώνει την αντικειμενικότητα και την αμεροληψία, με την αναθέτουσα αρχή να επικαλείται ως συνήθη επωδό την… έλλειψη προσωπικού. Παράλληλα, εντοπίστηκε τεράστια διαφοροποίηση ανάμεσα στο Τεύχος Τεχνικών Προδιαγραφών που βγήκε σε διαβούλευση και σε εκείνο που μπήκε τελικά στα Τεύχη Δημοπράτησης. Ενώ αρχικά διακηρυσσόταν ρητά ότι η προμήθεια δεν περιλαμβάνει οικιακά υδρόμετρα, ξαφνικά εμφανίστηκαν απαιτήσεις για διασύνδεση υφιστάμενων μετρητών με οπτικές μονάδες ανάγνωσης ή μεταδότες σήματος. Μια τροποποίηση που, παρότι δεν αύξησε το τίμημα, παραβίασε την απόφαση ένταξης και έθεσε σε σοβαρό κίνδυνο τους στόχους της πράξης, χωρίς μάλιστα τροποποιημένη μελέτη ή τη σύμφωνη γνώμη της Διαχειριστικής Αρχής.

Όταν οι ελεγκτές πραγματοποίησαν επιτόπια επαλήθευση, παρά το γεγονός ότι ο δικαιούχος δήλωνε ολοκλήρωση φυσικού αντικειμένου στο 100%, αντίκρισαν μια εντελώς διαφορετική εικόνα: οι σταθμοί ΤΣΕΡΠ παρέμεναν ανενεργοί επειδή… δεν υπήρχε παροχή νερού, υπολείπονταν βασικές τεχνικές εργασίες, η πλατφόρμα ελέγχου δεν συνόδευε ούτε εναρμονιζόταν με τα συστήματα της ΔΕΥΑ, ενώ αγνοούνταν επιδεικτικά τα ασφαλιστήρια, τα εγχειρίδια λειτουργίας και τα αποδεικτικά συντήρησης. Η αντίδραση της τοπικής ηγεσίας; Σε τοπική ραδιοφωνική συνέντευξη, ο πρόεδρος της ΔΕΥΑ Ζακύνθου δήλωσε αμετανόητος, υποστηρίζοντας πως δόθηκαν απαντήσεις διότι «δεν υπήρχε κάποιο δύσκολο ερώτημα». Μόνο που οι Βρυκέλλες και οι ελεγκτές δεν φαίνεται να συμμερίζονται την ίδια χαλαρή διάθεση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο τα ψηφιακά ρολόγια του νησιού να μετρούν τελικά αντίστροφα για ταμεία επιστροφών.