Η Γκιλφόιλ, ο Μαραφάτσος και η AKTOR – Ο «ιστός της αράχνης» από την Ουάσινγκτον έως το LNG

Το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της Wall Street Journal, οι μετακινήσεις από την Αθήνα στη Σόφια, την Ουάσινγκτον και τα Τίρανα, ο ρόλος του Ελληνοαμερικανού λομπίστα και τα 160.000 δολάρια της AKTOR Energy – Το μεγάλο ερώτημα είναι ποιος ακριβώς πληρώνει τον Χρήστο Μαραφάτσο, πόσα και για ποια δουλειά.

Υπάρχουν ιστορίες που αρχίζουν από ένα πρόσωπο και καταλήγουν σε έναν ολόκληρο ενεργειακό χάρτη. Η ιστορία της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, του Χρήστου Μαραφάτσου και της AKTOR είναι μία από αυτές. Το ρεπορτάζ της Wall Street Journal δεν περιορίζεται στην παρουσία ενός Ελληνοαμερικανού λομπίστα δίπλα στην Αμερικανίδα πρέσβη στην Αθήνα. Ανοίγει ένα πολύ μεγαλύτερο παράθυρο στις σχέσεις που διαμορφώνονται γύρω από το αμερικανικό LNG, τον λεγόμενο Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και τις προσπάθειες των ΗΠΑ να αυξήσουν τις εξαγωγές αμερικανικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Στο κέντρο αυτής της εικόνας βρίσκεται η AKTOR του Αλέξανδρου Εξάρχου και, ανάμεσα στην εταιρεία, την αμερικανική διπλωματία και τις επιχειρηματικές επαφές, ένας άνθρωπος που εμφανίζεται ξανά και ξανά: ο Χρήστος Μαραφάτσος.

Το δημοσίευμα και το παρασκήνιο

Η Wall Street Journal τον περιγράφει ως τον άνθρωπο που βρίσκεται συστηματικά στο πλευρό της Γκίλφοϊλ, σε συναντήσεις και ταξίδια, ενώ παράλληλα εργάζεται ως λομπίστας για επιχειρηματικά συμφέροντα. Σε ορισμένες από αυτές τις συναντήσεις, σύμφωνα με πρόσωπα που μίλησαν στην αμερικανική εφημερίδα, η σχέση του με την AKTOR δεν ήταν πάντοτε εμφανής στους συνομιλητές. Η πλευρά του Μαραφάτσου απορρίπτει ότι υπάρχει κάτι μεμπτό και υποστηρίζει ότι οι πρωτοβουλίες που προωθεί εξυπηρετούν αμερικανικά συμφέροντα και δημιουργούν οικονομικές ευκαιρίες στην περιοχή.

Ποιος είναι ο Μαραφάτσος

Ο Μαραφάτσος, 39 ετών, δεν είναι διπλωμάτης ούτε υπηρεσιακό στέλεχος της αμερικανικής πρεσβείας. Η σχέση του με την Γκίλφοϊλ είναι παλαιότερη. Γνωρίστηκαν στα χρόνια της πολιτικής δραστηριότητας του Ντόναλντ Τραμπ και εξελίχθηκε σε στενή συνεργασία. Ο Μαραφάτσος συμμετείχε στην προετοιμασία της Γκίλφοϊλ για την ακρόαση επικύρωσης του διορισμού της στη Γερουσία και ήταν παρών στην ορκωμοσία της. Εμφανίστηκε δίπλα της και σε εκδηλώσεις της ελληνοαμερικανικής κοινότητας, ενώ ο ίδιος είχε οικοδομήσει παράλληλα τη δική του επιχειρηματική και πολιτική διαδρομή στις ΗΠΑ, συνδεδεμένος με την προεκλογική προσπάθεια του Τραμπ και την οργάνωση Greek Voices for Trump.

Η μετάβαση στον ρόλο του λομπίστα

Αυτό που αλλάζει την εικόνα είναι η μετάβαση από την προσωπική του σχέση με την Γκίλφοϊλ στον επαγγελματικό ρόλο του ως λομπίστα. Πριν από την άφιξη της Γκίλφοϊλ στην Αθήνα, ο Μαραφάτσος είχε αρχίσει να παρουσιάζει σε ελληνικές επιχειρήσεις τη δυνατότητά του να κινείται στην Ουάσινγκτον. Ανάμεσα στις εταιρείες που φέρεται να ανέφερε ως πιθανές ή υφιστάμενες επαγγελματικές σχέσεις βρίσκονταν ενεργειακοί και επιχειρηματικοί όμιλοι. Εκπρόσωποι εταιρειών που αναφέρονται στο δημοσίευμα δήλωσαν ότι δεν τον είχαν προσλάβει. Η AKTOR, όμως, είναι διαφορετική περίπτωση, καθώς εκεί υπάρχει καταγεγραμμένη και επίσημη σχέση.

Η έλευση της KG και το ραντεβού των πρώτων λεπτών

Η Γκιλφόϊλ έφθασε στην Αθήνα την 1η Νοεμβρίου. Την ίδια ημέρα, σύμφωνα με τους δικηγόρους της, συναντήθηκε για πρώτη φορά με τον Αλέξανδρο Εξάρχου. Τέσσερις ημέρες αργότερα, στις 5 Νοεμβρίου, ο Μαραφάτσος εγγράφηκε επισήμως ως λομπίστας της AKTOR στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα ομοσπονδιακά αρχεία lobbying καταγράφουν την Catalyst Strategies ως την εταιρεία μέσω της οποίας έγινε η συγκεκριμένη δραστηριότητα. Μέχρι τον Ιούνιο, η AKTOR Energy είχε καταβάλει στην Catalyst Strategies 160.000 δολάρια για δραστηριότητες που περιλάμβαναν την ανάπτυξη επαφών με το Εκτελεστικό Γραφείο του Προέδρου, το State Department και το αμερικανικό Department of Energy.

Το ερώτημα για τα χρήματα του «Christos»

Τα 160.000 δολάρια, ωστόσο, χρειάζονται μια κρίσιμη διευκρίνιση. Δεν πρόκειται για δημόσια απόδειξη ότι ο Μαραφάτσος προσωπικά έλαβε ολόκληρο αυτό το ποσό ως μισθό. Τα διαθέσιμα στοιχεία αφορούν έσοδα της Catalyst Strategies από τον πελάτη της, την AKTOR Energy, για τις δηλωμένες υπηρεσίες lobbying. Το ποιο ακριβώς ποσό κατέληξε στον ίδιο τον Μαραφάτσο ως προσωπική αμοιβή δεν προκύπτει από αυτές τις καταχωρίσεις.

Το ενδιαφέρον μεγαλώνει επειδή ο Μαραφάτσος δεν ήταν ένας λομπίστας που εργαζόταν σε ένα κλειστό εταιρικό γραφείο στην Ουάσινγκτον. Σύμφωνα με ανθρώπους που συμμετείχαν στις συναντήσεις, έγινε συχνή παρουσία δίπλα στην Γκίλφοϊλ, τόσο στην κατοικία της πρέσβη όσο και σε ταξίδια στο εξωτερικό. Η ίδια, σύμφωνα με τη WSJ, συχνά τον σύστηνε απλώς ως «Christos». Εκείνος συνήθως δεν μιλούσε παρά μόνο όταν του ζητούσε η πρέσβης να παρέμβει, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι συνομιλητές της καλούνταν να διαβιβάσουν επιπλέον πληροφορίες μέσω αυτού. Το γεγονός ότι ένας άνθρωπος με καταγεγραμμένη επαγγελματική σχέση με εταιρεία ενέργειας κινείται σε τέτοιο ρόλο δίπλα σε εν ενεργεία διπλωμάτη είναι αυτό που κάνει την υπόθεση δημοσιογραφικά εκρηκτική.

Η AKTOR και οι στρατηγικές συμφωνίες LNG

Η AKTOR δεν βρίσκεται τυχαία στην καρδιά αυτής της ιστορίας. Ο όμιλος του Αλέξανδρου Εξάρχου έχει επεκτείνει σημαντικά τη δραστηριότητά του στην ενέργεια και ειδικότερα στο LNG. Τον Νοέμβριο δημιουργήθηκε η Atlantic SEE LNG Trade, με συμμετοχή 60% της AKTOR και 40% της ΔΕΠΑ Εμπορίας, με στόχο τη διοχέτευση αμερικανικού LNG στη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, εξυπηρετώντας τον Κάθετο Διάδρομο.

Η Atlantic SEE υπέγραψε με τη Venture Global εικοσαετή συμφωνία για την προμήθεια αμερικανικού LNG (0,5 εκατ. τόνους ετησίως από το 2030), ενώ αργότερα η AKTOR ανακοίνωσε ότι διπλασιάζει τις ποσότητες σε 1 εκατ. τόνους ετησίως (περίπου 1,3 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο). Παράλληλα, η εταιρεία έχει ανακοινώσει συμφωνίες και δεσμεύσεις προς χώρες της περιοχής, όπως η Αλβανία και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, συνδέοντας το σχέδιο με μνημόνια σε Βουλγαρία, Ουκρανία και Ρουμανία. Εκτιμήσεις του ομίλου δείχνουν ότι τα προ φόρων έσοδα από τις συμφωνίες LNG μπορούν να φτάσουν περίπου το 1,8 δισ. ευρώ σε ορίζοντα 20 ετών.

Από τη Σόφια μέχρι τα Τίρανα και την Ουάσινγκτον

Στη Βουλγαρία, το μοτίβο γίνεται ακόμη πιο χαρακτηριστικό. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, η Γκίλφοϊλ ταξίδεψε στη Σόφια και υποστήριξε ότι η βουλγαρική κυβέρνηση θα έπρεπε να συνεργαστεί με την AKTOR, ενώ σε συνάντηση με τον πρόεδρο της Βουλγαρίας βρισκόταν μαζί της και ο Μαραφάτσος. Η WSJ αναφέρει επίσης ότι η Γκίλφοϊλ μεταφέρθηκε στη Βουλγαρία με ιδιωτικό αεροσκάφος του επικεφαλής της AKTOR.

Η διαδρομή συνεχίστηκε στην Ουάσινγκτον, όπου τον Φεβρουάριο ο Εξάρχου συμμετείχε σε δείπνο με τους υπουργούς Ενέργειας Ελλάδας και Βουλγαρίας και συναντήθηκε με την προσωπάρχη του Λευκού Οίκου, Susie Wiles. Ακολούθησαν τα Τίρανα, όπου η Γκίλφοϊλ πραγματοποίησε επίσκεψη χωρίς προσωπικό της πρεσβείας, φθάνοντας με μαύρο SUV μαζί με τον Μαραφάτσο και τον Εξάρχου για συνάντηση με τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα, προωθώντας προτάσεις ενεργειακής συνεργασίας που οδήγησαν στη συμφωνία-μαμούθ 6 δισ. δολαρίων με τη Venture Global.

Τα κοσμικά στιγμιότυπα και η πολιτική ένταση

Το ρεπορτάζ της Wall Street Journal καταγράφει και χαρακτηριστικές στιγμές από την παρουσία της πρέσβειρας. Σε ενεργειακό συνέδριο στη Θεσσαλονίκη, λίγο πριν ανέβει στη σκηνή για να επαινέσει τη συμφωνία Atlantic SEE–Venture Global, έδωσε το προσωπικό της τηλέφωνο στον Μαραφάτσο επειδή το φόρεμά της δεν είχε τσέπες.

Παράλληλα, σε ιδιωτικό δείπνο στην Αθήνα τον περασμένο Μάρτιο, με συμμετοχή και του υπουργού Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, η Γκίλφοϊλ φέρεται να σχολίασε την πολιτική αναταραχή στη Ρουμανία λέγοντας ότι οι ΗΠΑ μπορούν να προκαλέσουν τέτοιες εξελίξεις οπουδήποτε, ακόμη και στην Ελλάδα, προκαλώντας την άμεση απάντηση του Παπασταύρου ότι η ελληνική κυβέρνηση είναι εκλεγμένη από τον ελληνικό λαό.

Το ευρύτερο οικονομικό αποτύπωμα και το μεγάλο ερώτημα

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της WSJ, μέσα σε μόλις εννέα μήνες ο Μαραφάτσος είχε δηλώσει περισσότερα από 440.000 δολάρια σε έσοδα από δραστηριότητες lobbying στις ΗΠΑ, εκπροσωπώντας και άλλες επιχειρήσεις από τον ενεργειακό, ναυτιλιακό και υποδομών χώρο. Τα 160.000 δολάρια της AKTOR αποτελούν ένα κομμάτι αυτού του μεγαλύτερου οικονομικού αποτυπώματος.

Η ουσία, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις τυπικές διαδικασίες του lobbying. Η Αμερικανίδα πρέσβης προωθεί τα ενεργειακά συμφέροντα των ΗΠΑ, ο επικεφαλής της AKTOR τοποθετεί το LNG στην καρδιά της στρατηγικής του ομίλου, και ο Μαραφάτσος κινείται αδιάλειπτα ανάμεσά τους.

Το ερώτημα παραμένει και παραμένει αμείλικτο: Ποια είναι η ακριβής προσωπική οικονομική συμφωνία του ανθρώπου που βρίσκεται τόσο κοντά στην Αμερικανίδα πρέσβη και ταυτόχρονα εκπροσωπεί επιχειρηματικά συμφέροντα της AKTOR στην Ουάσινγκτον; Όταν κάποιος κινείται ταυτόχρονα στους διαδρόμους της υψηλής διπλωματίας και της ενεργειακής αγοράς, το πρώτο πράγμα που πρέπει να είναι καθαρό δεν είναι οι γνωριμίες του. Είναι ποιος τελικά τον πληρώνει. Και πόσα.